آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

مقدمه

در اين فصل با توجه به نتايج تجزيه و تحليل داده‌ها كه در فصل چهارم ارائه شد، به تفسير هر يك از فرضيه‌ها به منظور رد يا تأييد آن مي‌پردازيم. در ادامه، پيشنهادهايي براي انجام رساله دکتری و پایان نامه ارشد روانشناسی بعدي مطرح گرديده و در پايان به محدوديت‌هاي پژوهش اشاره و سپس نتيجه گيري شده است.

بحث و نتيجه‌گيري

نتايج حاصل از انجام رساله دکتری روانشناسی حاضر نشان‌دهنده تفاوت معناداري بين دوگروه مورد پژوهش مي‌باشد. يعني بین آزمودنی-هایی که در معرض متغیر مستقل (خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری) قرار گرفتند (گروه آزمایش) و آزمودنی هایی که در معرض متغیر مستقل قرار نگرفتند (گروه کنترل) به طور معنا داری P<0.0001)) تفاوت وجود دارد.
 فرضيه‌هاي اصلي پژوهش در زمينه اثربخشی خانواده درمانی راه حل مدار- ساختاری در درمان (قطع مصرف مواد) افراد وابسته به مواد، پیشگیری از عود آن و افزایش عملکرد خانواده در سطح 99/0 مورد تأیید قرار گرفتند. به عبارتی مداخله درمانی (اثربخشی خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری) در مورد افراد وابسته به مواد توانست باعث قطع مصرف مواد در افراد و پیشگیری از عود آن و افزایش عملکرد خانواده در پس آزمون و در مرحله پیگیری 6 ماهه در سطح معناداری P<0.0001)) شود. در ادامه فرضیه های پژوهش مورد بحث و بررسی قرار می گیرند. از طرفی با توجه به این که در ادبیات پژوهش در حوزه درمان سوء مصرف مواد، پژوهشی که به طور مستقیم به تلفیق دو رویکرد خانواده درمانی راه حل – مدار و خانواده درمانی ساختاری پرداخته باشد مشاهده نشد، در بحث راجع به فرضیه های پژوهش به مبانی نظری هر یک از این رویکردها (خانواده درمانی راه حل – مدار و خانواده درمانی ساختاری) خواهیم پرداخت. 
فرضیه اول پژوهش: خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری در درمان (قطع مصرف مواد) افراد وابسته به مواد مؤثر است.
چرا خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری در درمان (قطع مصرف مواد) افراد وابسته به مواد مؤثر است؟
1- خانواده های افراد وابسته به مواد به خاطر گیر افتادن در چرخه های تکراری تعاملات ناکارساز و تمرکز روی مشکلات نتوانسته اند به نحو مؤثری با مسئله خود (اعتیاد عضو خانواده) برخورد کنند و با به کارگیری راه حل های نامناسب جهت حل مشکل خود بر افزایش و ماندگاری مشکل اعتیاد عضو وابسته به مواد خود کمک کرده اند. بنابراین به درمان عضو معتاد خود ناامید شده اند.
2- خانواده های افراد وابسته به مواد، پیرامون مشکل خود - اعتیاد یکی از اعضا – شکل گرفته اند. در اصطلاح ساختاری، ساختار خانواده پیرامون اعتیاد عضو خانواده شکل گرفته است. بنابراین می تواند یک ساختار ناکارآمدی در خانواده باشد که باعث شکل گیری، حفظ و ماندگاری مصرف مواد به عنوان یک نشانه در جهت حفظ تعادل خانواده به کار رود. بنابراین برای حذف این نشانه (اعتیاد یک عضو)      می بایستی ساختار خانواده تغییر یابد. پس تعجبی ندارد که خانواده درمانی ساختاری، از طریق          (a) چالش کردن با واقعیت جاری خانواده، به اعضای خانواده کمک می کند تا به تبیین های جایگزین که افکار خشک یا سخت شان را به چالش می کشد، توجه کنند. (b) تکالیف خانگی برای ترغیب اتحادهای جدید با خانواده (c) سد کردن الگوهای تعاملی ناکارآمد (d) تقویت کردن الگوهای تعاملی سالم و (e) آموزش و راهنمایی برای اعضای خانواده فراهم کند و از این طریق به تغییرات اساسی در ساختار خانواده دست یابد.
3- به خاطر وجود ناامیدی در این خانواده ها، رویکرد راه حل- مدار می تواند امید را دوباره به این خانواده ها باز گرداند. دیدگاه راه حل- مدار، یک دیدگاهی غیر بیماری شناختی نسبت به مراجع دارد و به مراجعین کمک می کند تا برای مشکلات کنونی خود راه حل بیابند. عمده ترین روشی که این دیدگاه جهت پرورش توانمندی های درونی هر مراجع به کار می گیرد، تشویق، تحسین و برجسته سازی پیشرفت های هر چند کوچک است. به همین علت، مشاوره راه حل -مدار به مشاوره امیدواری شهرت یافته است.
4- خانواده درمانگران راه حل- مدار، خانواده را از گمانه زنی درباره علت ظهور یک گرفتاری یا مسئله غامض بر حذر می دارند و در عوض به زبانی توجه می کند که خانواده برای توصیف موقعیت خویش و حل تعارض مورد نظر خود از آن استفاده می کند. درمان راه حل- مدار در زمینه خانواده درمانی و ازدواج، درمان جویانش را یاری می دهد تا بر توانایی ها و استعدادهایشان تمرکز و به جای تأکید بر رویداد های گذشته ترغیب می شوند تا راه حل های مشکلات زندگی شان را جست و جو کنند.
5- خانواده درمانی راه حل مدار – ساختاری دو هدف اساسی دارد: 1) تغییر نگاه خانواده از مشکل به راه حل های موجود و به عبارتی تغییر زبان خانواده 2) اصلاح یا تغییر سازمان یا ساختار خانواده در جهت کمک به خانواده و عضو معتاد خانواده و قطع مصرف مواد در عضو خانواده. به نظر می رسد که اصلاح ساختاری نظام خانواده و بهبود الگوهای تعاملی خانواده و ایجاد امیدواری در خانواده و فرد وابسته به مواد، باعث درمان (قطع مصرف مواد) آن ها شود.

جهت دانلود فایل کمکی انجام رساله دکتری و پایان نامه ارشد روانشناسی کلیک کنید

در صورت داشتن هرگونه سوال و یا نیاز به مشاوره در زمینه انجام رساله دکتری و پایان نامه ارشد روانشناسی با ما در ارتباط باشید.